«Teńizshevroıldaǵy» jergilikti mamandar sany 83 paıyzdan asty

Sózimiz jalań bolmasyn, osy 25 jylda TShO esebinen Atyraý oblysynyń áleýmettik jobalaryna 1,4 mıllıard dollardan astam qarajat salynypty. Erikti áleý­mettik-ınfraqurylymdyq baǵ­darlamalardyń aıasynda quny 230 mıllıon dollardan asatyn 110 joba júzege asty. Bul de­­genińiz úıge kelgen kógildir otyn, nan zaýyty, qazandyq, em­ha­­nalar, mektep, balabaqsha, de­ma­lys oryndary... tize ber­seń el tirshiligin túrlentken tirl­ik­terdiń legi.

Eń bastysy, sheteldik ınves­torlar óńirge áleýmettik bız­nes mádenıetin, ıaǵnı qoǵam­men qarym-qatynastyń adam­ger­shilikke qurylǵan úlgisin alyp kelgenin moıyndaǵan jón. «Te­ńizshevroıl» JShS ba­tys óńir­de ǵana emes, búkil res­pýb­lıkada korporatıvtik jaý­ap­kershiliktiń standarttaryn en­gizýge aıtarlyqtaı yqpal etti.

Taıaýda «Teńizshevroıl» JShS óziniń ózgermeıtin dás­tú­ri boıynsha Almatyda buqa­ra­­lyq aqparat quraldary ókil­de­riniń qa­tysýymen kezekti esebin ber­di. Iаǵnı 2017 jyldyń qo­ry­tyndylary jarııalanyp, jańa tabystar týraly baıandaldy.

Jergilikti mamandardyń mashyǵy artyp keledi

«Teńizshevroıl» JShS bas dırektory Ted Etchıson sózin óndiris barysyndaǵy qaýipsizdik tehnıkasy men qorshaǵan ortany qorǵaýdan bastady. Biraq BAQ ókil­derimen dástúrli basqosý jer­gilikti kadrlar máselesin de aı­nalyp ótpeıdi. Burynǵy zaý­yt­tardan bólek, qazir Teńizde úshin­shi býyn zaýytynyń qurylysy – «Keleshek keńeıý jobasy – Uńǵy erneýindegi qysymdy bas­qa­rý jobasy» (KKJ-UEQBJ) qar­qyn­dy júrýde.

Jýyrda osy osy zaýyttyń ope­ratorlyǵyna úlken baıqaý ja­rııa­lanyp, 5 myńdaı úmit­ker­diń ishi­nen 60 maman iriktelinip alyn­ǵan. Jáne sol 5 myń úmitkerdiń ózi de qujattary talapqa saı tá­­ji­rıbeli qyzmetkerlerden qu­ral­­­ǵan.

­Qysqasy, jańa jobalar jer­gilikti kadrlardyń qataryn artty­ryp otyr. Jáne osy shırek ǵa­syrda óndiristiń basy-qasynda jú­rip tájirıbe baıytqan myqty mamandar legi paıda bolǵanyn maqtanysh tutý qajet.

Mereıtoılyq máslıhatta jer­gilikti qyzmetkerlerdiń ká­sip­qoılyǵyn shyńdaýǵa jum­sal­ǵan ınvestısııa jaıy aıtyldy. Búginde TShO-da jumys isteıtin otandastarymyzdyń úlesi 1993 jylǵy 50 paıyz kórsetkishpen salystyrǵanda 83 paıyzǵa jetken. TShO-daǵy jergilikti ulttan shyqqan basshylardyń, joǵary jáne orta býyn jetekshileriniń úlesi jalpy basshylyq quramnyń 67 paıyzyn quraıdy. Naqty aıt­qanda, 2007 jyldan beri 156 Qazaqstan azamaty syrt memleket­terde, óndiris barysynda bi­limin kóterip, tájirıbesin baı­y­ta kele basshylyqtaǵy jáne teh­nıkalyq bólimderdegi she­t­eldik mamandardyń ornyn al­mas­tyrǵan.

Búginde TShO kadrlary jasa­ryp keledi dep aıtýǵa negiz bar. Ekinshi býyn zaýytyndaǵy ope­ra­­torlardyń ortasha jasy – 30. Yn­­tymaqtasa qımyldaıtyn qyz­­­metkerler bári de ózine baı­lanys­ty ekenin biledi. Ju­mys­ty jaýapkershilikpen sapaly atqarsa, erteńgi kúnim ne bola­dy dep alańdamaıdy. Árkimniń eń­be­gi men biliktiligine saı alatyn jalaqysy bar.

«Teńizshevroıldyń» munan da úlken mejege jetýge qaýqary bar

Ne desek te, kompanııa bıyl atap ótiletin kúmis toıyna aýyz toltyryp aıtarlyqtaı tabystarymen kelip otyr.

Eń iri Teńiz munaı-gaz ken ornyn ıgerip jatqan «Te­ńiz­shevroıl» 2017 jyldyń qo­ry­tyndysyna sáıkes shıki mu­naı­dyń 28,7 mln tonnaǵa (229 mln bar­rel) teń rekordtyq kólemin ón­dirip, munaı naryǵyndaǵy kóshbasshylyq ornyn kezekti márte bekitti. 25 jyldyqtyń bederindegi eń joǵary jyldyq kórsetkishke qol jetkizdi.

Al TShO bas dırektory Ted Etchıson kompanııa 2018 jy­ly atap ótetin mereıtoıyn óndiris salasyndaǵy ǵana emes, sonymen birge basqa da sa­baq­tas sa­la­lardaǵy tamasha ná­tı­je­le­ri­men qarsy alyp otyr de­di. Iаǵnı ót­ken jyly suı­y­tylǵan gaz satý kólemi shama­men 1,38 mıllıon tonnadan asyp, qurǵaq gaz satý kólemi 7,45 mıllıard tekshe metrge, al kúkirt satý kólemi 2,49 mıllıon tonnaǵa jetti.

Sońǵy on jyldaǵy osynaý úz­­diksiz tabystar 2008 jyly jú­­ze­ge asyrylǵan Shıki gazdy aı­daý jáne ekinshi býynǵa jatatyn zaýyt syndy jobalardyń ar­qa­synda ulǵaıyp keledi. Osy jo­balardyń nátıjesinde Teńizde táý­lik ishinde óndiriletin munaı kólemi 75 myń tonnaǵa (600 myń barrel), al tabıǵı gaz kólemi 22 mln tekshe metrge (750 mln tekshe fýt) jetip otyr.

Ted Etchısonnyń aıtýynsha, kompanııanyń bıylǵy kór­set­kish­terden de bıik mejege jetýge qaýqary jetkilikti.

Álemdegi eń alyp zaýyttyń biri salynýda

Bul kúnderi Teńizde alyp qu­ry­lys kestege saı júrýde. Úshin­shi býyn zaýyty – 2016 jyly TShO serik­testeriniń KKJ-UEQBJ-ny qarjylandyrý týraly aqyr­ǵy sheshimdi maquldaǵany aıan. Osy mámilege sáıkes, 2022 jylǵa qaraı ken ornyndaǵy osy alyp joba aıaqtalýy tıis.

Joba dúnıe júziniń 11 elinde orna­lasqan 19 ortalyq arqyly júze­ge asady. Bul zaýyt munaı óndi­rý kólemin jylyna 12 mln ton­na nemese táýligine 260 myń bar­relge arttyra otyryp, mu­naı óndirisiniń jyldyq kóle­min shamamen 39 mıllıon tonnaǵa nemese táýligine 850 myń barre­lge jetkizýdi kózdeıdi. Ári qol­danystaǵy nysandardyń tolyq qýatpen jumys istep turýyn qamtamasyz etetin alyp joba.

О́tken jyly birqatar qosal­qy nysandardyń qurylysy aıaq­tal­ǵan.

Qazirgi tańda KKJ-UEQBJ nysandarynyń qurylysy álem­dik standarttardyń ozyq úlgi­sine sáıkes, qarajatty únem­deý maqsatynda bir mezette oryn­­dalýda. Oǵan qosa KKJ-UEQBJ aıasynda 30 myńnan as­tam qazaqstandyq el ishindegi ju­­­mystarǵa tartylyp, joba­da qyz­­met etip jatqandar sany­nyń 92 paıyzyn qurap tur. Já­ne TShO qazaqstandyq jab­dyqtaýshylardy KKJ-UEQBJ úshin jobalaý, satyp alý jáne modýlderdi daıyn­daý qyzmetterine barynsha tartyp otyr. Joba iske kiris­keli beri 2 myńnan astam otandyq kom­panııa aldyn-ala irik­teý­den ótti. Qazirdiń ózinde qazaq­stan­dyq kompanııalarmen 500-den astam kelisimshart ja­salǵan. Osy arada mynaǵan mán bergen jón. Qazaqstandyq qam­tý kom­panııanyń bes basym ba­ǵy­tynyń biri. Sondyqtan «Kele­shek keńeıý» jobasynyń maqsaty jalpy shyǵyndardyń 32 paıyzyn qazaqstandyq qamtýǵa baǵyttaý bolyp tabylady.

Osyǵan baılanysty TShO bas dırektory Ted Etchıson esep­ti baıandamasynda 2017 jy­ly KKJ-UEQBJ jobasy aıa­synda úsh birdeı iri forým ótki­zildi dedi. Atap aıtqanda, qu­rylys kompanııalarynyń fo­rý­mynan bólek, biliktilikti ba­ǵalaý men kásibı tehnıkalyq oqy­tý forýmy ótkizilgen. Jáne Qul­saryda TShO-nyń negizgi ón­dirisi men KKJ-UEQBJ bas merdigerleriniń qatysýymen bos jumys oryndary jármeńkesi uıymdastyrylǵan.

Endigi kúsh jobalaý men ma­te­­rıaldyq-tehnıkalyq qamtý ju­­mystary modýlderdi te­ńiz arqyly alǵashqy tasymaldaýdy bastaýǵa jáne Teńiz ken ornyndaǵy nóldik sıkl jumystaryn oryndaýǵa baǵyt­ta­lýda. Iаǵnı qazir jer asty jumystary júrip jatyr.

KKJ-UEQBJ jabdyq­ta­ry­nyń negizgi bóligi Qazaqstan, Ońtústik Koreıa jáne Italııada ja­salady. Alyp zaýyttyń mo­dý­lderi aldyn-ala jınaqtalyp, odan keıin sońǵy qurastyrý úshin Teńiz ken ornyna jetkiziledi. 2016 jyldyń qazan aıynda Mań­ǵystaý oblysynda orna­lasqan Ersaı óndiristik ala­ńyn­da qubyr estakadalaryn ja­saý bastalyp, qazirgi tań­da jumystar josparǵa sáı­kes oryndalýda. Oǵan qosa Ita­­­­lııada gaz-týrbınaly ge­ne­­ra­­torlardy jasaý jáne Oń­tús­tik Koreıada modýl jasaý ju­mystary josparǵa sáıkes oryn­­dalýda. Al modýlderdi ta­­sy­­maldaıtyn kemelerdi jasaý ju­mystary Vetnam men Rý­my­nııada jalǵasýda. Qazirdiń ózin­de alǵashqy 10 modýl jet­ki­ze­tin keme sýǵa túsirilgen. Bo­lashaqta bul kemelerdiń úsheýi Qa­zaqstannyń menshigine ótedi.

Bári de adamzat úshin jáne jeke adam úshin

Eger munaı óndirý isi jalpy adamzat balasy úshin bolsa, mu­naı­ly óńirdiń jeke adamdar úshin qandaı ıgiligi bar degen suraqtyń týyndaýy da zańdylyq. Osy arada TShO-da aımaqty áleý­mettik turǵyda qoldaýǵa qa­tysty eki birdeı baǵdarlama ju­mys isteıtinin atap ótken jón. Onyń biri – «Igilik» áleý­met­tik-ınfraqurylymdyq baǵ­­dar­lamasy bolsa, ekinshisi áleý­met­tik ınvestısııalyq baǵd­ar­­-
l­­ama. 2017 jyly Atyraý ob­ly­sy­nyń densaýlyq saqtaý jáne bi­lim berý salalaryna qoldaý kór­setý maqsatynda TShO-nyń áleýmettik ınvestısııalar baǵ­dar­lamasyna 1,06 mıllıon AQSh dollary shamasynda qarjy jumsalǵan.

Tek ótken jyly Atyraý ob­ly­­synda mańyzdy 9 áleýmettik ınfra­qurylymdyq joba júzege assa, bulardyń qatarynda maman­dandyrylǵan tehnıkalyq gımnazııa men Atyraý qalasynda turǵyndardyń súıikti demalys ornyna aınalǵan Retro-saıa­baqtyń qurylysyn bóle-jaryp atap ótý lázim. My­saly, TShO-nyń Úkimetpen já­ne jurtshylyqpen baılanys bó­li­miniń bas menedjeri Rza­bek Ar­­tyǵalıev «Igilik» baǵ­dar­la­­masy Atyraý oblysynyń áleý­mettik kelbetiniń ózge­rýin­de mańyzdy ról oına­ǵanyn naqty atqarylǵan jobalarmen dáıekteı kele, ol esep túrindegi emes, is júzindegi jaqsylyqtar ekenin atady.

Qysqasy, 1993 jyldan beri áleýmettik jobalarǵa jalpy 293 mıllıon dollar bólinip, 110 naqty joba iske asqan. Eń bas­tysy, «Igilik» baǵ­dar­la­ma­syna bó­lingen qa­ra­jat­tyń tıisti maq­satqa jum­sa­lý­y­na qatysty jer­gilikti bı­lik, ákim­shilik jáne BAQ ta­ra­py­nan avtorlyq, teh­nı­ka­lyq ba­qy­laýlar bar. Osy baǵ­dar­la­ma­ǵa tartylǵan úki­met­tik emes uıymdar da arnaıy komıssııa aldynda esep beredi.

О́z kezeginde Ted Etchıson myr­za Almatydaǵy BAQ jetek­shi­leriniń qatysýymen ótken jı­yn-
da TShO-nyń qyzmet etip ke­le jatqan jyldary ishinde kom­panııanyń Qazaqstanǵa ba­ǵyt­taǵan tikeleı qarjylaı tólem­deri 125 mlrd dollardan asyp tús­kenin málimdedi. Bul qara­jat­tyń ishinde qazaqstandyq qyz­met­kerlerge tólengen jalaqy, otandyq taýar óndirýshiler men jet­kizýshilerden satyp alyn­ǵan taý­ar­lar men qyzmetter,
mem­­­le­­kettik kásiporyndarǵa aýda­­rylǵan tólemder, qazaq­stan­dyq se­rikteske tólen­gen dıvıdendter, son­daı-aq mem­le­kettik bıýdjetke salyq jáne roıa­ltı túrinde aý­darylǵan aqsha qam­tylǵan.            

­Burynǵysynsha, joǵaryda atap ótilgen áleýmettik ınvestı­sııa­lar baǵdarlamasy aıasynda 1 mln dollarǵa tarta qarjy aı­maq­taǵy densaýlyq saqtaý jáne bilim berý salasyn qoldaýǵa baǵyttalady.

Aınash ESALI,

«Egemen Qazaqstan»

ALMATY